​‘आज साँझ चुल्हो बल्छ कि बल्दैन?’: बालाजुको तातो सडकमा रित्तो सिलिन्डर र नागरिकको विवशता

काठमाडौंको बालाजु चोकबाट औद्योगिक क्षेत्रतर्फ सोझिएको साँघुरो सडक सोमबार मध्यान्ह कुनै प्रदर्शनी स्थलजस्तै देखिन्थ्यो—जहाँ मानिसभन्दा धेरै राता फलामका सिलिन्डरहरू लामबद्ध थिए। सडकको कालोपत्रेबाट उम्लिएको तातो राप र टाउकोमाझैँ बलेको घामलाई पन्छाउँदै मानिसहरू आफ्नो पालो कुरिरहेका थिए। त्यो केवल ग्यास किन्ने एउटा लाइन मात्र थिएन, भोको पेट र बन्द चुल्होबिचको निरन्तर सङ्घर्षको लामो फेहरिस्त थियो।
​कहीँ नीलो त कहीँ बुट्टेदार छाताको ओझेल खोज्दै उभिएका सयौँ अनुहारमा एउटै चिन्ता तैरिरहेको थियो—‘के आज साँझ मेरो घरमा भात पाक्ला?’ तीन दिनदेखि चाउचाउ र बिस्कुटको भरमा बाँचिरहेको परिवारको कथा बोकेर आएका एक युवाका आँखामा आँसु मात्र थिएन, राज्यको असक्षमताप्रतिको गहिरो आक्रोश पनि थियो। दिनभरिको काम छाडेर, ज्याला काटिने जोखिम मोल्दै आफ्नै रित्तो सिलिन्डरमाथि थकित शरीर बिसाउनु उनीहरूको रहर थिएन, जीवन धान्ने विवशता थियो।
​औद्योगिक क्षेत्रको मुख्य प्रवेशद्वार अगाडि दृश्य झनै तनावग्रस्त देखिन्थ्यो। नेपाल ग्यास र एसटी ग्यासका रित्ता डब्बाहरू बोकेर टोकन हातमा पार्न तम्सिएका मानिसहरूको हुलमुल नियन्त्रण गर्न सुरक्षाकर्मीहरूलाई हम्मे-हम्मे परिरहेको थियो। ग्यास बोकेको सीमित क्षमताको ट्रक र अनन्तसम्म फैलिएको मानिसहरूको लामबिच एउटा अदृश्य प्रतिस्पर्धा चलिरहेको थियो। कम्पनीका प्रतिनिधिले कापीमा नाम दर्ता गर्दै गर्दा प्रत्येक नागरिकको ढुकढुकी बढ्थ्यो—‘कहीँ मेरो पालो आउनुअघि नै ट्रक रित्तिने त होइन?’
​अनि, घण्टौँको मानसिक र शारीरिक सास्तीपछि जब कसैले १४.२ किलो ग्यास भरिएको भारी सिलिन्डर काँधमा हाल्थ्यो, उसको अनुहारमा छाउने चमक हेर्नलायक हुन्थ्यो। त्यो १५ किलोको फलामको ढाँचा मात्र थिएन, आफ्ना साना बालबच्चालाई तातो भात खुवाउन पाउने एउटा अभिभावकको जीत थियो।
​नागरिकले राज्यलाई कर बुझाएका छन्, ग्यासको पूरा मूल्य बुझाएका छन्। तर, देशकै प्रशासनिक राजधानीमा एक सिलिन्डर इन्धनका लागि सडकमा दिनभर अपमानित हुनुपर्ने र पसिना बगाउनुपर्ने यो दृश्यले सम्पूर्ण आपूर्ति व्यवस्थाको धज्जी उडाएको छ। बालाजुको तातो सडकमा पोखिएको यो कारुणिक दृश्य कुनै नयाँ कथा होइन, यो त निकायहरूको चरम लापरवाही र कालोबजारी अघि गोडा कमाउने फितलो शासन व्यवस्थाको ज्वलन्त उदाहरण हो।