नेपाल पुनर्बिमाको साख घट्यो, बाढीको ठूलो दाबीले बढायो जोखिम

काठमाडौं । नेपाल पुनर्बिमा कम्पनी लिमिटेडको वित्तीय जोखिम बढ्न सक्ने देखिएपछि कम्पनीको साख मूल्याङ्कन घटाइएको छ।

इक्रा नेपालले नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीको जारीकर्ता साख मूल्याङ्कन ‘आईसीआरए एनपी–आईआर ए’ बाट घटाएर ‘आईसीआरए एनपी–आईआर ए माइनस’ कायम गरेको हो। कम्पनीमाथि रहेको ‘नकारात्मक प्रभावसहित निगरानी’ अवस्थालाई समेत निरन्तरता दिइएको छ।

इक्रा नेपालका अनुसार ‘ए’ श्रेणीले कम्पनीमा वित्तीय दायित्व समयमै पूरा गर्ने क्षमताका लागि पर्याप्त स्तरको सुरक्षा रहेको जनाउँछ। तर ‘माइनस’ थपिनुले सोही श्रेणीभित्र कम्पनीको तुलनात्मक अवस्था कमजोर बनेको संकेत गर्छ।

बाढीको ठूलो दाबी मुख्य कारण

कम्पनीको साख घटाउनुको मुख्य कारण २६ अगस्ट २०२६ मा आएको विनाशकारी आकस्मिक बाढीबाट सिर्जना हुन सक्ने ठूलो क्षतिपूर्ति दाबी रहेको इक्रा नेपालले जनाएको छ।

बाढीबाट नदी बेसिन क्षेत्रमा रहेका करिब ७०० मेगावाट जडित क्षमताका विभिन्न जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुगेको छ। त्यस्तै, भन्सार जाँच तथा निकासीको प्रतीक्षामा रहेका निजी तथा व्यावसायिक सवारीसाधनसहित ठूलो संख्यामा सवारीसाधन बगाएको तथा अन्य बीमायोग्य सम्पत्तिमा समेत क्षति पुगेको जनाइएको छ।

यसका कारण समग्र बीमा दाबी उल्लेख्य रूपमा बढ्ने र त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीले व्यहोर्नुपर्ने क्षतिपूर्तिमा पर्ने जोखिम रहेको इक्रा नेपालको आकलन छ।

आफ्नै स्रोतबाट ठूलो रकम व्यहोर्नुपर्ने जोखिम

सम्भावित रूपमा बढ्ने क्षतिपूर्ति दाबी धान्न कम्पनीले विपद्का लागि गरेको जोखिम संरक्षण पर्याप्त नहुन सक्ने इक्रा नेपालको अनुमान छ।

जोखिम संरक्षण अपर्याप्त भएमा कम्पनीले आफ्नै स्रोतबाट ठूलो रकम व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यसले यसअघि नै दबाबमा रहेको कम्पनीको खुद सम्पत्तिमा थप असर पार्न सक्ने जोखिम देखिएको छ।

नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीको खुद सम्पत्तिमा यसअघि नै सेप्टेम्बर २०२५ मा भएका दंगासम्बन्धी क्षतिपूर्ति दाबीका कारण दबाब परेको थियो। त्यसमाथि बाढीबाट उत्पन्न हुने ठूलो दाबी थपिए कम्पनीको वित्तीय तथा तरलता अवस्था थप कमजोर बन्न सक्ने देखिएको छ।

यद्यपि बाढीबाट उत्पन्न हुने कुल क्षतिपूर्ति दाबी र त्यसमा नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीले व्यहोर्नुपर्ने वास्तविक हिस्सा भने अहिलेसम्म निश्चित भइसकेको छैन।

अब इक्राको मुख्य निगरानी दाबीमा

इक्रा नेपालका अनुसार आगामी दिनमा बाढीबाट उत्पन्न हुने क्षतिपूर्तिको अन्तिम रकम र त्यसमा कम्पनीको वास्तविक दायित्व नै मुख्य निगरानीको विषय हुनेछ।

दाबीको अन्तिम परिमाणले कम्पनीको वित्तीय अवस्था, तरलता र भविष्यको साख मूल्याङ्कनमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।

नेपाल पुनर्बिमा कम्पनी सन् २००३ मा स्थापना गरिएको ‘बीमा पुल’को उत्तराधिकारी संस्था हो। कम्पनी ऐन, २०६३ अन्तर्गत ७ नोभेम्बर २०१४ मा नेपाल पुनर्बिमा कम्पनी स्थापना भएको थियो भने डिसेम्बर २०१४ देखि कारोबार सुरु गरेको थियो।

यो नेपालमा स्थापना भएको पहिलो नेपाली पुनर्बिमा कम्पनी हो।

मध्य जुलाई २०२५ सम्म कम्पनीको चुक्ता पुँजी करिब १३ अर्ब ४२ करोड २० लाख रुपैयाँ र खुद सम्पत्ति करिब २० अर्ब ५२ करोड ७० लाख रुपैयाँ रहेको थियो। कम्पनीको सेयर स्वामित्व प्रवर्द्धक तथा सर्वसाधारणबीच ८४ः१६ को अनुपातमा रहेको छ।

कम्पनीमा नेपाल सरकारको करिब ४४ प्रतिशत, निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूको करिब २७ प्रतिशत, जीवन बीमा कम्पनीहरूको करिब ६ प्रतिशत, सार्वजनिक सीमित कम्पनीहरूको करिब ७ प्रतिशत र सर्वसाधारणको १६ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ।