बीमा कम्पनीहरूको सेयर लगानी ५५ अर्ब नाघ्यो: एकै वर्षमा १४ अर्ब ३६ करोड थपियो

काठमाडौँ। नेपालका बीमा कम्पनीहरूले सेयर बजार (नेप्से) मा आफ्नो उपस्थिति र लगानी उल्लेख्य रूपमा बढाएका छन्। नेपाल बीमा प्राधिकरणको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को अन्त्यसम्ममा बीमा कम्पनीहरूले सूचीकृत कम्पनीहरूको सेयरमा कुल ५५ अर्ब १९ करोड ३३ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्।
​अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा यस्तो लगानी ४० अर्ब ८२ करोड ९१ लाख रुपैयाँ रहेको थियो। यस अनुसार एकै वर्षमा बीमा कम्पनीहरूले सेयर बजारमा १४ अर्ब ३६ करोड ४२ लाख रुपैयाँ (३५.१८ प्रतिशत) थप लगानी भित्र्याएका हुन्।
​मुख्य सेयर लगानीकर्ता कम्पनीहरू
​नेपाली पूँजीबजारमा जीवन बीमा र पुनर्बीमा कम्पनीहरू ठूला संस्थागत लगानीकर्ताका रूपमा अगाडि आएका छन्:
​हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स: सेयर बजारमा सबैभन्दा ठूलो लगानी १० अर्ब १० करोड ४१ लाख रुपैयाँ रहेको छ। अघिल्लो वर्षको (१० अर्ब ८५ करोड ९७ लाख रुपैयाँ) तुलनामा यो लगानी ६.९६ प्रतिशतले घटेको भए पनि कम्पनी शीर्ष स्थानमै छ।
​नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स: लगानी ६२.६७ प्रतिशतले बढाएर ६ अर्ब ५० करोड ८८ लाख रुपैयाँ पुर्‍याएको छ (अघिल्लो वर्ष: ४ अर्ब १ करोड २२ लाख)।
​सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स: लगानी ७७.१९ प्रतिशतले वृद्धि भई ५ अर्ब १८ करोड ३९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​अन्य प्रमुख कम्पनीहरू: हिमालयन रिइन्स्योरेन्स (४ अर्ब ३७ करोड ७२ लाख), नेशनल लाइफ (३ अर्ब ४२ करोड २५ लाख) र एलआईसी नेपाल (३ अर्ब ३८ करोड २८ लाख रुपैयाँ)।
​आक्रामक रूपमा लगानी बढाउने कम्पनीहरू
​पछिल्लो एक वर्षमा केही जीवन बीमा, पुनर्बीमा र लघुबीमा कम्पनीहरूले आफ्नो सेयर एक्सपोजर तीव्र रूपमा बढाएका छन्:
​ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स (लघुबीमा): लगानी १८ लाख ६१ हजारबाट बढेर ४ करोड ३४ लाख ७७ हजार रुपैयाँ पुगेको छ (२,२३६% भन्दा बढीको अभूतपूर्व वृद्धि)।
​नेपाल रिइन्स्योरेन्स: लगानी ६२९.७७ प्रतिशतले बढेर ९ करोड ४७ लाखबाट ६९ करोड १२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​सानिमा रिलायन्स लाइफ: लगानी १५७.३४ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब ५४ करोड ८३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​नेशनल लाइफ: १५५.६१ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ अर्ब ४२ करोड २५ लाख रुपैयाँ।
​आईएमई लाइफ: १४५.६३ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ अर्ब ५८ लाख रुपैयाँ।
​प्रभु महालक्ष्मी लाइफ (११४.०९%) र रिलायबल नेपाल लाइफ (१०२.०१%) ले पनि लगानी दोब्बरभन्दा बढी बनाएका छन्।
​लगानी घटाउने कम्पनीहरू
​सबै बीमकले सेयर बजारमा लगानी बढाएका भने छैनन्। केही कम्पनीले आफ्नो एक्सपोजर घटाएका छन्:
​राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी: लगानी ६१.२१ प्रतिशतले घटाएर २१ करोड १९ लाख रुपैयाँ मा सीमित गरेको छ।
​हिमालयन रिइन्स्योरेन्स: लगानी १५.६५ प्रतिशतले घटेर ४ अर्ब ३७ करोड ७२ लाख रुपैयाँ कायम भएको छ (दुवै पुनर्बीमा कम्पनीको कुल सेयर लगानी भने ५ अर्ब ६ करोड ८४ लाख रुपैयाँ नाघेको छ)।
​अन्य घटाउने कम्पनीहरू: सगरमाथा लुम्बिनी (११.९१%), आईजीआई प्रुडेन्सियल (११.७७%), प्रभु इन्स्योरेन्स (१०.८८%), हिमालयन लाइफ (६.९६%) र सन नेपाल लाइफ (०.८०%)।
​बीमा कम्पनीहरूले सेयरमा कति लगानी गर्न पाउँछन् ?
​नेपाल बीमा प्राधिकरणले २०८२ भदौमा जारी गरेको ‘बीमकको लगानी सम्बन्धी निर्देशन, २०८२’ अनुसार लगानीका थप सीमाहरू निर्धारण गरिएका छन्:
​कुल लगानीको १५ प्रतिशत सीमा: बीमकहरूले धितोपत्र विनिमय बजारमा सूचीकृत पब्लिक कम्पनी वा संस्थाको संस्थापक वा साधारण सेयरमा आफ्नो कुल लगानीको बढीमा १५ प्रतिशतसम्म लगानी गर्न पाउँछन् (यसअघि यो सीमा १० प्रतिशत मात्र थियो)।
​एकै कम्पनीमा सीमा: कुनै एक कम्पनीको चुक्ता पुँजीको बढीमा १५ प्रतिशत सम्म मात्र स्वामित्व हुने गरी लगानी गर्न पाइन्छ।
​नियमित निगरानी: बीमकहरूले दैनिक तोकिएको सीमा कायम गर्नुपर्छ र प्रत्येक त्रैमास सकिएको ७ दिनभित्र IRMIS प्रणालीमार्फत प्राधिकरणमा लगानी विवरण पेश गर्नुपर्छ।
​निष्कर्ष: एकै वर्षमा १४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नयाँ पूँजी सूचीकृत सेयरमा प्रवेश हुनुले नेपाली पूँजीबजारमा बीमा क्षेत्र निर्णायक र प्रमुख संस्थागत लगानीकर्ताका रूपमा स्थापित भइरहेको पुष्टि गर्छ।