काठमाडौं । दशैंका बेला बजारमा वस्तु तथा सामग्रीको आपूर्ति सहज बनाउन सांसद भरतप्रसाद पराजुलीको पहलमा चीनसँगको तातोपानी नाका तीन दिनका लागि सञ्चालनमा आउने भएको छ।
सांसद पराजुलीको पहलपछि चिनियाँ पक्ष नाका अस्थायी रूपमा सञ्चालन गर्न सहमत भएको हो। प्राप्त निर्णयअनुसार अक्टोबर १८ देखि २० सम्म तातोपानी नाकाबाट मालवाहक ट्रक सञ्चालन गर्न अनुमति दिइनेछ। उक्त अवधिमा कार्गो ट्रकलाई मात्र आवतजावतको अनुमति रहने जनाइएको छ।
चाडपर्वका समयमा उपभोग्य वस्तु तथा अन्य आवश्यक सामग्रीको माग बढ्ने भएकाले आपूर्ति व्यवस्थापन सहज बनाउन नाका सञ्चालनका लागि पहल गरिएको हो। नेपाली पक्षको आग्रहलाई चिनियाँ पक्षले स्वीकार गरेसँगै सीमित अवधिका लागि भए पनि नाका खुल्ने बाटो खुलेको हो।
तातोपानी नाका तीन दिन सञ्चालनमा आउँदा चीनबाट आयात हुने सामानको ढुवानी सहज हुने र दशैंका बेला बजारमा पर्न सक्ने आपूर्ति दबाब कम गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसबाट आयातकर्ता तथा व्यवसायीलाई समेत राहत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
नेपाल–चीन व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने तातोपानी नाका चाडपर्वको मुखमा सञ्चालनमा ल्याउन सांसद पराजुलीले गरेको पहललाई आपूर्ति व्यवस्थापन सहज बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि, तीन दिनको सञ्चालनबाट बजारमा कति राहत पुग्छ भन्ने कुरा नाकाबाट हुने वास्तविक ढुवानी र आयातित सामग्रीको परिमाणमा निर्भर हुनेछ।

हेटौँडा । बागमती प्रदेश सरकारले बजेट खर्चलाई मात्र विकासको उपलब्धि मान्न नहुने स्पष्ट पार्दै नागरिकले प्रत्यक्ष लाभ पाउने गरी काम गर्न मन्त्रालयका सचिवहरूलाई निर्देशन दिएको छ। सेवा प्रवाहमा सुधार र विकास आयोजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिँदै प्रदेश सरकारले कार्यसम्पादनलाई नतिजासँग जोड्ने नीति अघि सारेको हो।

प्रदेशका प्रमुख सचिव कमलप्रसाद भट्टराईको अध्यक्षतामा बसेको सचिवस्तरीय बैठकले प्रशासनिक सुधार, सार्वजनिक सेवा प्रवाह र विकास आयोजनाको प्रभावकारिता बढाउने विषयमा १७ बुँदे निर्णय गरेको छ।

बैठकले बजेट कति खर्च भयो भन्नेभन्दा त्यसबाट नागरिकले कस्तो सेवा, सुविधा र विकासको लाभ पाए भन्ने आधारमा कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन गर्ने निर्णय गरेको छ। चालु आर्थिक वर्षको बाँकी अवधिमा निर्धारित लक्ष्य हासिल गर्न सबै मन्त्रालयले वार्षिक विकास कार्यक्रम र सेवा प्रवाहको स्पष्ट कार्यतालिका बनाई कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ।

विकास आयोजना कार्यान्वयनमा बजेट अभाव, सार्वजनिक खरिद प्रक्रिया, कर्मचारी दरबन्दी र कानुनी जटिलताका कारण उत्पन्न हुने समस्या समयमै पहिचान गरी समाधान गर्न पनि बैठकले निर्देशन दिएको छ। यस्ता अवरोध हटाउन आवश्यक पहल माथिल्लो तहबाटै गर्नुपर्ने निर्णय गरिएको छ।

मन्त्रालयका सचिवलाई दैनिक कार्यसम्पादनप्रति प्रत्यक्ष जिम्मेवार बनाउँदै आगामी अवधिलाई ‘गति, समन्वय, सेवा र परिणामको अवधि’का रूपमा अघि बढाउने निष्कर्ष बैठकले निकालेको छ। सचिवहरूले दैनिक रूपमा भएका काम, प्राप्त उपलब्धि र आगामी कार्ययोजनाको समीक्षा गर्नुपर्नेछ। साथै मातहतका कर्मचारीको कार्यक्षमता, सिर्जनशीलता, जिम्मेवारीबोध र जवाफदेहिता बढाउन पनि उनीहरूलाई जिम्मेवार बनाइएको छ।

प्रशासनिक काममा हुने ढिलासुस्ती र प्रक्रियागत जटिलता न्यूनीकरण गर्न ‘सरकारी निर्णय प्रक्रिया (सरलीकरण तथा डिजिटल बनाउने) सम्बन्धी नियमावली’ कार्यान्वयनमा ल्याउने निर्णय बैठकले गरेको छ। सरकारी स्रोतसाधनको उपयोगमा पारदर्शिता, मितव्ययिता र निष्पक्षता कायम गर्दै अनियमितताविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउनसमेत निर्देशन दिइएको छ।

बैठकले चाडपर्व तथा विपद् व्यवस्थापनमा प्रदेश सरकारको उपस्थिति प्रभावकारी बनाउने निर्णय पनि गरेको छ। विपद् जोखिमयुक्त क्षेत्र पहिचान गरी आवश्यकताअनुसार उद्धार, राहत, जनशक्ति र स्रोतसाधन तत्काल परिचालन गर्ने व्यवस्था मिलाउन सम्बन्धित निकायलाई भनिएको छ।

आसन्न दसैँ, तिहार र छठपर्वलाई लक्षित गर्दै सार्वजनिक यातायात सहज बनाउने, सुरक्षा व्यवस्था मजबुत पार्ने, कालोबजारी नियन्त्रणका लागि बजार अनुगमन तीव्र बनाउने तथा स्वास्थ्य र सरसफाइमा विशेष ध्यान दिने निर्णयसमेत बैठकले गरेको छ।

यसैगरी, सङ्घीयता कार्यान्वयनका क्रममा बागमती प्रदेशले हासिल गरेका उपलब्धिको एकीकृत विवरण तयार गरिने भएको छ। यसका लागि सबै मन्त्रालयलाई सङ्घीयता कार्यान्वयनको १० वर्षे अवधिमा प्राप्त उपलब्धिको विवरण १५ दिनभित्र पेस गर्न निर्देशन दिइएको छ।

प्रदेश सरकारले सञ्चालन गरेका कम्तीमा तीनवटा महत्त्वपूर्ण तथा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेका कार्यक्रमको संक्षिप्त विवरण र उच्च गुणस्तरका तस्बिरसमेत सङ्कलन गरी नेपाल सरकारलाई पठाउने निर्णय बैठकले गरेको छ।

प्रदेश सरकारले खर्चको विवरणमा मात्र सीमित नभई नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने सेवा सुधार, विकास आयोजनाको प्रभावकारिता र वास्तविक उपलब्धिलाई कार्यसम्पादनको मुख्य आधार बनाउने लक्ष्य लिएको छ।

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले रसुवाको भोटेकोशी तथा बुढीगण्डकी क्षेत्रमा बाढीबाट प्रभावित व्यवसायीलाई बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको कर्जाको साँवा र ब्याज भुक्तानी गर्ने अवधि थप गरेको छ। राष्ट्र बैंकले प्रभावित ऋणीलाई राहतस्वरूप भुक्तानीका लागि थप समय उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको हो।

राष्ट्र बैंकले मंगलबार राति विज्ञप्ति जारी गर्दै इजाजतपत्रप्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको छ।

संशोधित व्यवस्थाअनुसार बाढीग्रस्त क्षेत्रमा प्रत्यक्ष असर परेका आयोजना तथा व्यवसाय, रसुवा भन्सार नाकामार्फत कच्चा पदार्थ, अर्धतयारी तथा तयारी मालवस्तुको आयात–निर्यातमा आधारित व्यवसाय र बाढीबाट प्रभावित अन्य ऋणीले कर्जा भुक्तानीमा कठिनाइ भोगेको अवस्थामा थप समय पाउन सक्नेछन्।

यसका लागि सम्बन्धित बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ऋणीको बिक्री तथा आम्दानी, नगद प्रवाह, वित्तीय अवस्था, आयात–निर्यातमा परेको असर र कर्जाको उपयोगितालगायत पक्षको यथार्थपरक विश्लेषण गर्नुपर्नेछ। विश्लेषणका आधारमा किस्ता भुक्तानी गर्न कठिनाइ भएका ऋणीको २०८२ असोज मसान्तमा भुक्तानी गर्नुपर्ने साँवा तथा ब्याजको अवधि २०८३ पुस मसान्तसम्म थप गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

राष्ट्र बैंकले कर्जा प्रवाह तथा वर्गीकरणसम्बन्धी व्यवस्थाको बुँदा नम्बर ४८ संशोधन गर्दै बाढी प्रभावित ऋणीलाई यस्तो सुविधा दिएको हो। यस व्यवस्थाबाट बाढीका कारण व्यवसायमा असर परी कर्जा भुक्तानी गर्न कठिनाइ भोगिरहेका व्यवसायीलाई राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

नवलपुर । चाडपर्वलाई लक्षित गर्दै सिन्धुपाल्चोकको इन्द्रावती गाउँपालिकाले बजार अनुगमनलाई तीव्र बनाएको छ। गाउँपालिकाले चार दिनसम्म सञ्चालन गरेको अनुगमनका क्रममा ११३ वटा पसल तथा व्यवसायको निरीक्षण गरी करिब ८० हजार रुपैयाँ बराबरका म्याद गुज्रिएका खाद्य सामग्री जफत गरेर नष्ट गरेको छ।

गाउँपालिकाको राजस्व तथा प्रशासन शाखा प्रमुख सुजाता गौतमको संयोजकत्वमा गरिएको अनुगमनमा व्यवसाय दर्ता तथा नवीकरण, खाद्य सामग्रीको म्याद, वस्तुको गुणस्तर र भण्डारणको अवस्थालगायत विषयमा निरीक्षण गरिएको थियो।

अनुगमनका क्रममा व्यवसाय दर्ता नगरी सञ्चालन भइरहेका, दर्ता गरे पनि नवीकरण नगरेका तथा प्यान वा घरेलु कार्यालयमा दर्ता भएर स्थानीय तहमा दर्ता नभएका व्यवसायीलाई आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्न सचेत गराइएको गाउँपालिकाले जनाएको छ।

संयोजक गौतमका अनुसार अनुगमनको उद्देश्य व्यवसायलाई कानुनी दायरामा ल्याउनु, स्थानीय राजस्व प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउनु र उपभोक्ताको हित संरक्षण गर्नु हो।

उपभोक्ताको स्वास्थ्य सुरक्षामा जोड

चाडपर्वका बेला खाद्यान्न, मिठाई, पेय पदार्थलगायत दैनिक उपभोग्य वस्तुको कारोबार बढ्ने भएकाले म्याद गुज्रिएका तथा गुणस्तरमा समस्या भएका सामग्री बिक्री हुन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राखेर अनुगमन गरिएको हो।

म्याद गुज्रिएका खाद्य सामग्रीको बिक्री रोक्नु, सुरक्षित वस्तुको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नु र व्यवसायीलाई जिम्मेवार बनाउनु अनुगमनको प्रमुख उद्देश्य रहेको गाउँपालिका उपाध्यक्ष तथा अनुगमन समितिकी संयोजक शोभना तामाङले बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार बजार अनुगमनले उपभोक्ताको स्वास्थ्य सुरक्षाका साथै बजारमा अनुशासन कायम गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

दर्ता र नवीकरण नगर्ने व्यवसायीलाई सचेत

बजार अनुगमनका क्रममा खाद्य सामग्रीको म्याद जाँचसँगै व्यवसाय दर्ता तथा नवीकरणको अवस्थासमेत निरीक्षण गरिएको थियो। स्थानीय तहमा व्यवसाय दर्ता नगरी सञ्चालन भइरहेका व्यवसायलाई आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न आग्रह गरिएको छ।

व्यवसायलाई कानुनी दायरामा ल्याउँदा स्थानीय तहमा व्यवसायको अभिलेख व्यवस्थित हुनुका साथै राजस्व प्रशासनलाई प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्ने गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत दानबहादुर ऐडीले बताउनुभयो।

नियमित अनुगमन गरिने

इन्द्रावती गाउँपालिकाले बजारलाई स्वच्छ, सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले आगामी दिनमा पनि अनुगमनलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।

गाउँपालिकाले व्यवसायीलाई प्रचलित नियमअनुसार व्यवसाय सञ्चालन गर्न, खाद्य सामग्रीको म्याद नियमित जाँच गर्न र उपभोक्ताको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको छ।

त्यस्तै, उपभोक्तालाई पनि सामग्री खरिद गर्दा उत्पादन मिति, म्याद समाप्त हुने मिति, मूल्य र लेबल जाँच गर्न तथा कुनै कैफियत भेटिए सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराउन गाउँपालिकाले अनुरोध गरेको छ।

काठमाडौँ। नेपालका बीमा कम्पनीहरूले सेयर बजार (नेप्से) मा आफ्नो उपस्थिति र लगानी उल्लेख्य रूपमा बढाएका छन्। नेपाल बीमा प्राधिकरणको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को अन्त्यसम्ममा बीमा कम्पनीहरूले सूचीकृत कम्पनीहरूको सेयरमा कुल ५५ अर्ब १९ करोड ३३ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्।
​अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा यस्तो लगानी ४० अर्ब ८२ करोड ९१ लाख रुपैयाँ रहेको थियो। यस अनुसार एकै वर्षमा बीमा कम्पनीहरूले सेयर बजारमा १४ अर्ब ३६ करोड ४२ लाख रुपैयाँ (३५.१८ प्रतिशत) थप लगानी भित्र्याएका हुन्।
​मुख्य सेयर लगानीकर्ता कम्पनीहरू
​नेपाली पूँजीबजारमा जीवन बीमा र पुनर्बीमा कम्पनीहरू ठूला संस्थागत लगानीकर्ताका रूपमा अगाडि आएका छन्:
​हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स: सेयर बजारमा सबैभन्दा ठूलो लगानी १० अर्ब १० करोड ४१ लाख रुपैयाँ रहेको छ। अघिल्लो वर्षको (१० अर्ब ८५ करोड ९७ लाख रुपैयाँ) तुलनामा यो लगानी ६.९६ प्रतिशतले घटेको भए पनि कम्पनी शीर्ष स्थानमै छ।
​नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स: लगानी ६२.६७ प्रतिशतले बढाएर ६ अर्ब ५० करोड ८८ लाख रुपैयाँ पुर्‍याएको छ (अघिल्लो वर्ष: ४ अर्ब १ करोड २२ लाख)।
​सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स: लगानी ७७.१९ प्रतिशतले वृद्धि भई ५ अर्ब १८ करोड ३९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​अन्य प्रमुख कम्पनीहरू: हिमालयन रिइन्स्योरेन्स (४ अर्ब ३७ करोड ७२ लाख), नेशनल लाइफ (३ अर्ब ४२ करोड २५ लाख) र एलआईसी नेपाल (३ अर्ब ३८ करोड २८ लाख रुपैयाँ)।
​आक्रामक रूपमा लगानी बढाउने कम्पनीहरू
​पछिल्लो एक वर्षमा केही जीवन बीमा, पुनर्बीमा र लघुबीमा कम्पनीहरूले आफ्नो सेयर एक्सपोजर तीव्र रूपमा बढाएका छन्:
​ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स (लघुबीमा): लगानी १८ लाख ६१ हजारबाट बढेर ४ करोड ३४ लाख ७७ हजार रुपैयाँ पुगेको छ (२,२३६% भन्दा बढीको अभूतपूर्व वृद्धि)।
​नेपाल रिइन्स्योरेन्स: लगानी ६२९.७७ प्रतिशतले बढेर ९ करोड ४७ लाखबाट ६९ करोड १२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​सानिमा रिलायन्स लाइफ: लगानी १५७.३४ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब ५४ करोड ८३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
​नेशनल लाइफ: १५५.६१ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ अर्ब ४२ करोड २५ लाख रुपैयाँ।
​आईएमई लाइफ: १४५.६३ प्रतिशतको वृद्धिसहित ३ अर्ब ५८ लाख रुपैयाँ।
​प्रभु महालक्ष्मी लाइफ (११४.०९%) र रिलायबल नेपाल लाइफ (१०२.०१%) ले पनि लगानी दोब्बरभन्दा बढी बनाएका छन्।
​लगानी घटाउने कम्पनीहरू
​सबै बीमकले सेयर बजारमा लगानी बढाएका भने छैनन्। केही कम्पनीले आफ्नो एक्सपोजर घटाएका छन्:
​राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी: लगानी ६१.२१ प्रतिशतले घटाएर २१ करोड १९ लाख रुपैयाँ मा सीमित गरेको छ।
​हिमालयन रिइन्स्योरेन्स: लगानी १५.६५ प्रतिशतले घटेर ४ अर्ब ३७ करोड ७२ लाख रुपैयाँ कायम भएको छ (दुवै पुनर्बीमा कम्पनीको कुल सेयर लगानी भने ५ अर्ब ६ करोड ८४ लाख रुपैयाँ नाघेको छ)।
​अन्य घटाउने कम्पनीहरू: सगरमाथा लुम्बिनी (११.९१%), आईजीआई प्रुडेन्सियल (११.७७%), प्रभु इन्स्योरेन्स (१०.८८%), हिमालयन लाइफ (६.९६%) र सन नेपाल लाइफ (०.८०%)।
​बीमा कम्पनीहरूले सेयरमा कति लगानी गर्न पाउँछन् ?
​नेपाल बीमा प्राधिकरणले २०८२ भदौमा जारी गरेको ‘बीमकको लगानी सम्बन्धी निर्देशन, २०८२’ अनुसार लगानीका थप सीमाहरू निर्धारण गरिएका छन्:
​कुल लगानीको १५ प्रतिशत सीमा: बीमकहरूले धितोपत्र विनिमय बजारमा सूचीकृत पब्लिक कम्पनी वा संस्थाको संस्थापक वा साधारण सेयरमा आफ्नो कुल लगानीको बढीमा १५ प्रतिशतसम्म लगानी गर्न पाउँछन् (यसअघि यो सीमा १० प्रतिशत मात्र थियो)।
​एकै कम्पनीमा सीमा: कुनै एक कम्पनीको चुक्ता पुँजीको बढीमा १५ प्रतिशत सम्म मात्र स्वामित्व हुने गरी लगानी गर्न पाइन्छ।
​नियमित निगरानी: बीमकहरूले दैनिक तोकिएको सीमा कायम गर्नुपर्छ र प्रत्येक त्रैमास सकिएको ७ दिनभित्र IRMIS प्रणालीमार्फत प्राधिकरणमा लगानी विवरण पेश गर्नुपर्छ।
​निष्कर्ष: एकै वर्षमा १४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नयाँ पूँजी सूचीकृत सेयरमा प्रवेश हुनुले नेपाली पूँजीबजारमा बीमा क्षेत्र निर्णायक र प्रमुख संस्थागत लगानीकर्ताका रूपमा स्थापित भइरहेको पुष्टि गर्छ।

​काठमाडौं — कृषि, उद्यमशीलता र रोजगारी सिर्जनामार्फत लक्षित वर्गलाई आर्थिक रूपमा सबल बनाउने उद्देश्यले सरकारले ल्याएको सहुलियतपूर्ण कर्जा कार्यक्रमको कार्यान्वयन सुस्त देखिएको छ। वाणिज्य बैंकहरूले ठूलो रकम कर्जा स्वीकृत गरे पनि वास्तविक लगानी भने स्वीकृत परिमाणभन्दा आधा मात्रै रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ।
​राष्ट्र बैंकको विवरण अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन मसान्तसम्म २० वटा वाणिज्य बैंकले ३७ हजार ८४४ ऋणीका लागि कुल ५७ अर्ब ११ करोड २२ लाख रुपैयाँ कर्जा स्वीकृत गरेका छन्। तर, सोही अवधिमा बक्यौता कर्जाका रूपमा भने २८ अर्ब ८८ करोड ३१ लाख रुपैयाँ मात्रै कायम रहेको छ।
​यस हिसाबले स्वीकृत कुल रकम र हालको बक्यौता कर्जाबीच २८ अर्ब २२ करोड ९१ लाख रुपैयाँको ठूलो अन्तर देखिएको छ, जुन कुल स्वीकृत रकमको करिब ५० प्रतिशत हो। सरकारले ब्याज अनुदान दिएर सहज वित्तीय पहुँच पुर्‍याउन खोजे पनि स्वीकृत रकम सोही अनुपातमा परिचालन हुन नसक्दा कार्यक्रमको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।
​ऋणी संख्या र स्वीकृत रकममा कुन बैंक अगाडि?
​ऋणीको संख्याका आधारमा:
​राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक सबैभन्दा अगाडि छ, जहाँबाट ५,११५ जनाले सहुलियतपूर्ण कर्जा लिएका छन्।
​कृषि विकास बैंक ५,०८० ऋणीसहित दोस्रो स्थानमा छ।
​यसैगरी लक्ष्मी सनराइज बैंक (४,३९७), नेपाल बैंक (४,२३१), र नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंक (३,७७४) क्रमशः अगाडि छन्।
​नबिल बैंकमा ३,११६, ग्लोबल आईएमईमा २,१३३, एनएमबीमा १,४८३, सानिमामा १,२५५ र कुमारी बैंकमा १,१७८ जना ऋणी रहेका छन्।
​कर्जा स्वीकृत रकमका आधारमा:
​कृषि विकास बैंक पहिलो स्थानमा रहेको छ। यस बैंकले ७ अर्ब ९५ करोड १७ लाख रुपैयाँ कर्जा स्वीकृत गरेको छ।
​राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ६ अर्ब ९२ करोड, लक्ष्मी सनराइज बैंकले ६ अर्ब २८ करोड ७१ लाख, नेपाल बैंकले ६ अर्ब १८ करोड १६ लाख र नबिल बैंकले ५ अर्ब १८ करोड ७४ लाख रुपैयाँ कर्जा स्वीकृत गरेका छन्।
​नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकले ३ अर्ब ९८ करोड, कुमारी बैंकले ३ अर्ब ६१ करोड, ग्लोबल आईएमईले ३ अर्ब १७ करोड र एनएमबी बैंकले ३ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ स्वीकृत गरेका छन्।
​केही बैंकमा प्रवाह अत्यन्तै न्यून
​केही वाणिज्य बैंकहरूमा भने सहुलियतपूर्ण कर्जा लिनेको संख्या निकै निराशाजनक देखिएको छ:
​एनआईसी एसिया बैंक: ६ जना ऋणी (स्वीकृत: रु. ९ करोड ३ लाख | बक्यौता: रु. ७ करोड ४५ लाख)
​स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक: १७ जना ऋणी
​नेपाल एसबीआई बैंक: २७३ जना ऋणी
​सिटिजन्स बैंक: ४७० जना ऋणी
​बैंकहरूले कागजमा उल्लेख्य रकम स्वीकृत गरे पनि त्यो रकम वास्तविक रूपमा कत्तिको उपयोग भयो र लक्षित वर्गसम्म पुग्यो कि पुगेन भन्नेबारे विस्तृत विश्लेषण गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

काठमाडौं । नेपालमा सञ्चालनमा रहेका १४ निर्जीवन बीमा कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्म विभिन्न क्षेत्रमा ६५ अर्ब ६१ करोड ८९ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्। नेपाल बीमा प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार बीमा कम्पनीहरूको सबैभन्दा ठूलो लगानी हिस्सा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको मुद्दति निक्षेपमा रहेको छ।

निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले मुद्दति निक्षेपमा मात्रै ४४ अर्ब ३२ करोड ६२ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्। यो कुल लगानीको करिब ६७.५५ प्रतिशत हो।

मुद्दति निक्षेपमध्ये वाणिज्य बैंकमा ३८ अर्ब ८४ करोड ५६ लाख रुपैयाँ, विकास बैंकमा ४ अर्ब १४ करोड ७३ लाख रुपैयाँ र वित्त कम्पनीमा १ अर्ब ३३ करोड ३२ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ।

शेयर तथा ऋणपत्रमा पनि उल्लेख्य लगानी

बीमा कम्पनीहरूले सरकारी बचतपत्र तथा ऋणपत्रमा १ अर्ब १० करोड ७३ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्। त्यस्तै, सूचीकृत पब्लिक कम्पनीको शेयरमा ५ अर्ब २३ करोड ६३ लाख रुपैयाँ लगानी रहेको छ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाका अग्राधिकार शेयर, बन्ड, डिबेन्चर तथा ऋणपत्रमा ५ अर्ब ६९ करोड ३९ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ। सूचीकृत पब्लिक कम्पनीका बन्ड, डिबेन्चर तथा ऋणपत्रमा २ अर्ब १६ करोड ५८ लाख रुपैयाँ लगानी रहेको छ।

यसैगरी, नागरिक लगानी कोष तथा म्युचुअल फन्डमा १ अर्ब ८९ करोड ३३ लाख रुपैयाँ, इन्भेस्टमेन्ट कम्पनीको शेयरमा ३४ करोड ७३ लाख रुपैयाँ, अन्य संस्थापक शेयरमा १ अर्ब ३६ करोड ८० लाख रुपैयाँ र सूचीकृत नभएका पब्लिक कम्पनीको शेयरमा ८ करोड ३ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ।

कृषि उत्पादन तथा वितरण, शीतभण्डार, पर्यटन, जलविद्युत्, सौर्य ऊर्जालगायत नवीकरणीय ऊर्जा परियोजना, केबलकार, सडक, विद्युत् प्रसारण लाइन, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि बीमा कम्पनीहरूले लगानी गरेका छन्। यी क्षेत्रमा गरिएको लगानीको रकम उपलब्ध विवरणमा स्पष्ट छैन। अन्य क्षेत्रमा भने २ अर्ब ३ करोड ९७ लाख रुपैयाँ लगानी रहेको छ।

कुन निर्जीवन बीमा कम्पनीको कति लगानी?

उपलब्ध विवरणअनुसार निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूको कुल लगानी यसप्रकार छ।

१. राष्ट्रिय बीमा कम्पनी — ८ अर्ब १५ करोड ८८ लाख रुपैयाँ

२. सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्स — ७ अर्ब ५ करोड ६८ लाख रुपैयाँ

३. नेको इन्स्योरेन्स — ५ अर्ब ८२ करोड ७४ लाख रुपैयाँ

४. सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स — ५ अर्ब ७६ करोड ८३ लाख रुपैयाँ

५. नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनी — ५ अर्ब ४० करोड ८५ लाख रुपैयाँ

६. हिमालयन एभरेष्ट इन्स्योरेन्स — ५ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ

७. शिखर इन्स्योरेन्स — ४ अर्ब ९९ करोड ८३ लाख रुपैयाँ

८. आईजीआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स — ४ अर्ब २८ करोड ५८ लाख रुपैयाँ

९. युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स — ४ अर्ब ९ करोड ८० लाख रुपैयाँ

१०. ओरिएन्टल इन्स्योरेन्स — ३ अर्ब ८१ करोड ७९ लाख रुपैयाँ

११. सानिमा जीआईसी इन्स्योरेन्स — ३ अर्ब ७७ करोड १० लाख रुपैयाँ

१२. एनएलजी इन्स्योरेन्स — ३ अर्ब २ करोड ८६ लाख रुपैयाँ

१३. नेसनल इन्स्योरेन्स — ३ अर्ब ५ करोड ६० लाख रुपैयाँ

१४. प्रभु इन्स्योरेन्स — १ अर्ब ७ करोड २९ लाख रुपैयाँ

उपलब्ध विवरणअनुसार राष्ट्रिय बीमा कम्पनी सबैभन्दा बढी लगानी गर्ने कम्पनीका रूपमा देखिएको छ भने प्रभु इन्स्योरेन्सको लगानी सबैभन्दा कम उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि, कम्पनीगत तथ्यांकमा केही रकमको क्रम र कुल योगबीच अन्तर देखिएकाले अन्तिम प्रकाशनअघि नेपाल बीमा प्राधिकरणको मूल तथ्यांकसँग रुजु गर्नु आवश्यक छ।

सिन्धुपाल्चोक । सिन्धुपाल्चोकको बलेफी गाउँपालिकास्थित बिन्जेलमा यसपालि दशैंको अवसरमा भव्य साँस्कृतिक कार्यक्रम हुने भएको छ । स्थानीय नवज्योति युवा क्ल्बले आयोजना गरेको साँस्कृतिक कार्यक्रममा चर्चित गायिक रचना रिमाललगायतका कलाकार सहभागी हुने क्लबका अध्यक्ष मिलन सुवेदीले जानकारी दिएका छन् ।

अध्यक्ष सुवेदीका अनुसार कात्तिक २ गते महाअष्टमीको दिन बिन्जेलस्थित खर्क चउरमा हुने साँस्कृतिक कार्यक्रममा कलाकारहरु पूजा तामाङ, कुमार चालिसे, लक्ष्मी पराजुली, दिपेश श्रेष्ठ, कुशल कार्की र छ्याङछिङ लामाको प्रस्तुति रहनेछ । यससँगै अरु स्थानीय कलाकारले पनि आफ्नो प्रतिभा प्रस्तुत गर्नेछन् ।

साँस्कृतिक समारोहबीच उक्त चउरमा बनेको नवनिर्मित मञ्चको पनि पनि उद्घाटन हुनेछ । मञ्चको उद्घाटन बलेफी गाउँपालिकाका अध्यक्ष गंगाबहादुर तामाङ ‘प्रवेश’ले गर्नेछन् । गाउँपालिकाले उक्त क्लवको सिर्जनशील काममा निरन्तर सहयोग गर्दै आइरहेको छ ।

नवज्योति युवा क्लवले विगतदेखि नै यस्ता साँस्कृतिक कार्यक्रम गर्दै आएको छ ।

सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका–स्थित थाङपालधाप साना किसान कृषि सहकारी संस्था लिमिटेडको तेस्रो अधिवेशन तथा आठौँ वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ। अधिवेशनले बाबुराम पौडेलकै नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ ।
पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिकाका अध्यक्ष टासी लामाको प्रमुख आतिथ्य तथा उपाध्यक्ष सुनिता अधिकारीको विशेष आतिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रममा जिल्ला सहकारी संघका अध्यक्ष मित्रलाल चौलागाईं, गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मण कुइकेल, सहकारी शाखा प्रमुख ध्रुव लामिछानेलगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै गाउँपालिका अध्यक्ष टासी लामाले सहकारी संस्थाहरू ग्रामीण अर्थतन्त्रको विकास, स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना तथा नागरिकको आर्थिक अवस्था सुधार गर्न महत्त्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो। उहाँले सहकारीले सदस्यहरूको बचत परिचालन गर्दै उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
गाउँपालिका उपाध्यक्ष सुनिता अधिकारीले सहकारीले महिला तथा ग्रामीण समुदायको आर्थिक सशक्तीकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको बताउनुभयो। उहाँले सहकारीका सदस्यहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउँदै आयआर्जनका अवसर विस्तार गर्न संस्थाले प्रभावकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
जिल्ला सहकारी संघका अध्यक्ष मित्रलाल चौलागाईंले सहकारी संस्थाहरूले सहकारीका मूल्यमान्यता, सिद्धान्त र सुशासनलाई आत्मसात् गर्दै सदस्यको हितलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले आर्थिक पारदर्शिता, नियमित लेखापरीक्षण र जिम्मेवार व्यवस्थापनबाट मात्रै सहकारीप्रति सदस्यहरूको विश्वास बलियो हुने धारणा व्यक्त गर्नुभयो ।
गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मण कुइकेलले सहकारी संस्थाहरूले आर्थिक अनुशासन कायम गर्दै प्रचलित कानुन तथा नीतिनियमअनुसार आफ्ना गतिविधि सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले संस्थाको दिगोपनका लागि पारदर्शी वित्तीय व्यवस्थापन र सदस्यप्रतिको जवाफदेहिता आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
त्यसैगरी, गाउँपालिकाका सहकारी शाखा प्रमुख ध्रुव लामिछानेले सहकारीको संस्थागत विकासका लागि नियमित अनुगमन, अभिलेख व्यवस्थापन, वित्तीय अनुशासन र सदस्यहरूलाई सहकारीसम्बन्धी ज्ञान प्रदान गर्नुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले सहकारीले बचत तथा ऋणको कारोबारसँगै सदस्यहरूको आर्थिक क्षमता अभिवृद्धिमा समेत ध्यान दिनुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
सहकारीका पूर्वअध्यक्ष शिशिर वाइबा, माधवप्रसाद पाण्डेलगायतले पनि सहकारीको विकास, सदस्यहरूको आर्थिक समृद्धि र संस्थालाई थप व्यवस्थित बनाउने विषयमा धारणा राख्नुभएको थियो ।
सहकारीका अध्यक्ष बाबुराम पौडेलको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा संस्थाको आर्थिक तथा संस्थागत प्रगतिबारे जानकारी गराइएको थियो। हाल सहकारीमा ७५८ जना शेयर सदस्य रहेका छन् भने संस्थाको कुल कारोबार ८ करोड ५२ लाख रुपैयाँ रहेको छ ।
साधारणसभाको अवसरमा शेयर सदस्यहरूलाई १५ प्रतिशत बोनस लाभांश वितरण गरिएको सहकारीका प्रबन्धक प्रतिज्ञा पौड्यालले जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार सदस्यहरूलाई कुल १० लाख ४ हजार ५६० रुपैयाँ लाभांश वितरण गरिएको हो ।
कार्यक्रममा कलाकारहरू भीमसेन खतिवडा, लक्ष्मी दर्नाललगायतले सांगीतिक तथा सांस्कृतिक प्रस्तुति प्रस्तुत गरी सहभागीहरूलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नुभएको थियो ।
सहकारीको तेस्रो अधिवेशनले बाबुराम पौडेलकै नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति चयन गर्दै आगामी कार्यकालमा संस्थाको आर्थिक अवस्था थप सुदृढ बनाउने, सदस्यहरूको हित प्रवर्द्धन गर्ने तथा सहकारीको सेवा विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

सिन्धुपाल्चोक । दोस्रो सेतिदेवी कप २०८३ अन्तर्गत ‘८ ए’ साइड खुला पुरुष फुटबल प्रतियोगिताको सेमिफाइनल समीकरण पूरा भएको छ। उपाधि यात्रामा रहेका चार टोलीले फाइनल प्रवेशका लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने भएका छन्।
आयोजक बोडगाउँ युवा क्लबले सार्वजनिक गरेको खेलतालिकाअनुसार पहिलो सेमिफाइनलमा इन्द्रावती–४ र सिपा नौलिङ्गेश्वरबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। उक्त खेल बिहान ७:३० बजे सुरु हुनेछ।
त्यस्तै, दोस्रो सेमिफाइनलमा मण्डन स्पोर्ट्स क्लब र ग्रेभिक्स एफसी आमनेसामने हुनेछन्। यी दुई टोलीबीचको खेल बिहान ९ बजे सञ्चालन हुनेछ।
दुवै सेमिफाइनलका विजेता टोली उपाधिका लागि भिड्नेछन्। प्रतियोगिताको फाइनल खेल दिउँसो २ बजे हुने आयोजकले जनाएको छ।
प्रतियोगिताको समापन बागमती प्रदेशसभा सदस्य तथा पूर्वमन्त्री कृष्णकुमार तामाङ ‘समीर’को प्रमुख आतिथ्यतामा भव्य रूपमा गरिने आयोजक बोडगाउँ युवा क्लबले जनाएको छ।
सेमिफाइनलका रोमाञ्चक प्रतिस्पर्धापछि उपाधि कसले उचाल्ने भन्ने चासो बढेको छ।